DRUKKERS EN UITGEVERS IN BRUGGE

1800 – 1914

De inventaris van Brugse drukkers en uitgevers die hierna volgt, is het resultaat van aantekeningen over een aantal jaren gemaakt. Bij het opzoeken van een drukjaar voor boeken of publicaties waar het jaartal niet op vermeld was, zocht ik op van wanneer tot wanneer de vermelde drukker of uitgever werkzaam was geweest, teneinde een benaderende datum van uitgave te kennen. Gaandeweg gaf dit vorm aan deze inventaris.

Over de Brugse drukkers uit de hier behandelde periode was, toen ik met die aantekeningen begon, niet veel gepubliceerd. Het enige dat toen bestond was het overzicht door A. Visart gemaakt in zijn Recherches sur les imprimeurs brugeois, gepubliceerd in 1928, waarin evenwel over de recente periode niet zo veel te vinden was. Het artikel Typografie, door Albert Schouteet, in Panorama van de Brugse geschiedschrijving sedert Duclos (Brugge, 1972), bevestigde dat de studie over de drukkerswereld in Brugge na 1800 nog in de kinderschoenen stond.

Er was toen evenwel al één belangrijke stap gezet met de publicatie van De pers te Brugge 1792-1914 (Leuven/Parijs, 1961) door Romain Van Eenoo, waarin gegevens konden gevonden worden over de Brugse drukkers die ook kranten uitgaven. Het waren er nogal wat, aangezien de inventaris niet minder dan 157 afzonderlijke kranten en tijdschriften vermeldde, gedrukt bij een vijftigtal drukkers (de drukken buiten Brugge hier niet bij rekenend), met daarbij nog de afzonderlijke vermelding van een tiental drukkers van politieke pamfletten.

Stilaan verschenen kortere of langere bijdragen over een of ander drukker of uitgever. Men zal ze aantreffen in de bibliografie die op de inventaris volgt en die aantoont dat er sedertdien enige weg is afgelegd.

In de hiernavolgende inventaris zijn alle drukkers en uitgevers opgenomen die ik in de loop van de jaren heb genoteerd. Ik heb zo precies mogelijk het aanvangsjaar en het eindjaar van hun activiteiten aangeduid, het adres of de adressen waarop ze hun werkzaamheden uitoefenden en het soort drukwerk waar ze zich in specialiseerden: plaat- en steendrukkerij, gewone typografische drukkerij, kranten en tijdschriften, uitgeverij en boekhandel. Tevens ging ik filiaties na van mekaar opvolgende drukkerijen. Waar mogelijk heb ik geboorte- en overlijdensdatum van de drukker vermeld. Als afzonderlijk genoteerde handelszaak heb ik telkens de drukker genomen op wiens naam de drukkerij vermeld werd, met inbegrip van zijn weduwe indien zij de zaak na zijn dood verder leidde. Wanneer een zoon of iemand anders de bestaande zaak overnam, heb ik een nieuw inventarisnummer genomen.

De begindatum voor de inventaris leek voor de hand te liggen: het begin van de negentiende eeuw. Het tiental drukkers dat toen in Brugge gevestigd was, is goed bekend dank zij de lijsten die hiervan geregeld door de locale of prefectorale overheid werden opgemaakt.

Als einddatum heb ik voor 1914 gekozen. Dit eerder arbitrair eindpunt lijkt me verdedigbaar. Een aantal drukkerijen viel tijdens de oorlogsjaren stil of verdween. Na de oorlog werd een nieuw tijdperk ingeluid en kwamen nieuwe drukkerijen tot stand. Niettemin heb ik voor de al vóór 1914 opgerichte drukkerijen een einddatum opgegeven, ook als die na 1914 viel en dit tot en met het jaar 1935. De drukkerijen die op die datum nog bestonden heb ik in hun verder bestaan niet meer gevolgd en gewoon vermeld “na 1935”. De periode na 1914 zal hopelijk door een andere geïnteresseerde vroeg of laat onder handen genomen worden.

Onder de Brugse drukkerijen waren er heel wat verschillen. Het meest voorkomende type, was de drukkerij waar het gewoon typografisch werk verricht werd. Meestal, zoniet altijd, ging het om een éénmanszaak, waar een baas met één of enkele drukkersgasten allerhande drukwerk verzorgde. Het ging daarbij overwegend om bescheiden werk, gaande van een enkel blad, een affiche of aankondiging, een brochure, tot boeken in eenvoudige of meer uitgewerkte opmaak. De meeste drukkerijen leverden ook rouwbrieven, doodsprentjes en ander gelegenheidsdrukwerk. Een aantal drukkers had een vast cliënteel (gemeentebesturen, het bisdom, kloosterorden, scholen, verenigingen, politieke partijen, soms handelszaken) voor wie al het drukwerk, of toch het meeste, verzorgd werd. Uiteraard was aan ieder drukkerij een letterzetterij verbonden.

Verschillende drukkerijen waren gespecialiseerd in het drukken van kranten, waar de drukker ook vaak de uitgever van was. Men moet zich daarbij natuurlijk niets groots voorstellen. De bescheiden oplage van de kranten maakte dat ze op relatief eenvoudige persen konden gedrukt worden.

Een gespecialiseerde drukmethode vond vanaf de jaren 1840 ingang, die van de  ‘steendruk’ of lithografie terwijl ook enkele ‘plaatdrukkers’ verder actief bleven. Het aantal drukkers dat zich hierop toelegde, al dan niet in combinatie met hun gewone drukkersactiviteiten, was niet onbelangrijk.

Voor de volledigheid heb ik ook boekhandelaars en uitgevers in de inventaris opgenomen, in de mate dat ze dit combineerden met activiteiten als drukker of dat er twijfel bestond of ze dit deden. Er zijn nog méér boekhandelaars geweest dan degene die in de inventaris zijn opgenomen.

Er waren anderzijds weinig uitgevers, in de zin waarin we dit thans begrijpen, met name iemand die beroepshalve drukwerk uitgeeft zonder zelf over een drukkerij te beschikken. Daarentegen waren er zeer veel gelegenheidsuitgevers, die ik niet in de inventaris heb opgenomen. Zoniet zouden Guido Gezelle, Adolf Duclos, Lodewijk Van Haecke, James Weale, Julius Sabbe en veel anderen hier moeten op voorkomen en dat kon niet de bedoeling zijn. De grens was hierbij soms moeilijk te trekken. Zo heb ik Leo De Foere wél opgenomen, omdat hij in de periode van de publicatie van Le Spectateur Belge ook werkelijk als verantwoordelijk uitgever optrad, daar waar dit bijvoorbeeld voor Guido Gezelle met ‘t Jaer 30 niet het geval was.

In totaal zal men 313 aanduidingen van activiteit vinden in de inventaris, wat er op wijst dat talrijke drukkers méér dan één activiteit uitoefenden. De vermeldingen zijn: 4 plaatdrukkers, 54 steendrukkers, 32 boekhandelaars, 51 uitgevers, 50 drukkers en uitgevers van kranten en 122 drukkers - typografen.

De hoeveelheid is op zichzelf een belangrijk gegeven. Brugge bleef hierdoor met grote voorsprong het belangrijkste centrum voor drukkersactiviteiten in West-Vlaanderen. Het aantal arbeiders dat tot drukkersgast werd opgeleid was niet onaanzienlijk. Op basis van de ter plaatse opgebouwde kennis en de beschikbare arbeidskrachten, konden drie drukkerijen op het eind van de negentiende eeuw een hoge vlucht nemen: de drukkerij Van de Vyvere-Petyt, de drukkerij “Saint Catherine Press” van de familie Verbeke en vooral de uitgeverij Desclée de Brouwer met zijn drukkerij Sint-Augustinus. Naast hen waren er nog een aantal drukkerijen die hetzij als uitgevers van kranten, hetzij als lithografen, hetzij als boekdrukkers, een niet onbelangrijke activiteit ontwikkelden, voor klanten die over West-Vlaanderen en ver daarbuiten gespreid waren. Het is bij voorbeeld weinig bekend dat zeer veel van de boeken uitgegeven door het Davidsfonds in Brugge werden gedrukt. De uitgeverij Verbeke – Loys drukte talloze schoolboeken en de publicatiedrift van A.J. Witteryck resulteerde in honderden boekjes. Zo zou men over elk van de Brugse drukkers de geschiedenis kunnen maken van wat hij produceerde.

Het is anderzijds bekend dat Brugge nooit iemand gevonden heeft die het bibliografisch werk nadeed dat F. Van der Haeghen voor Gent heeft gerealiseerd. Ik heb ooit de ambitie gehad om dit te ondernemen, maar ben tot de vaststelling gekomen dat dit moeilijk het éénmanswerk van een amateur kon zijn en heb me beperkt tot de publicatie van een proeve van catalogus voor de hoofdzakelijk achttiende-eeuwse drukkers Jozef Bogaert, Joseph De Busschere en Joseph Van Praet en tot die van de twintigste-eeuwse uitgeverijen Zeemeeuw en Wiek Op. Nochtans blijf ik overtuigd dat het  een nuttige en interessante onderneming zou zijn, de kwantitatieve en kwalitatieve inventaris op te maken van alles wat in Brugge door de eeuwen heen werd gedrukt.

Over het nut en de noodzaak van een dergelijke onderneming kan ik alleen maar onderschrijven wat Albert Schouteet dertig jaar geleden in zijn hoger vermelde studie schreef: “De grootste leemte is en blijft het ontbreken van een Brugse bibliografie, dit is: een beschrijvende catalogus van al de werken en de bladen, die sedert het ontstaan van de drukkunst in onze stad werden gedrukt. Zolang we niet over een dergelijk werk zullen beschikken, ontberen we de meest essentiële basis voor een degelijke en complete geschiedenis van de typografie en de druknijverheid te Brugge. Een Brugse bibliografie zou daarenboven enorme diensten bewijzen voor de andere branches van de geschiedenis, zowel voor de politieke, de economische en de culturele geschiedenis als voor de geschiedenis van kunsten, letteren en wetenschappen, de biografie en de genealogie. Het wordt overigens hoog tijd dat met het opmaken van een Brugse bibliografie wordt begonnen. Onze stad staat in dit opzicht inderdaad ver ten achter. talrijke Belgische steden zijn ons hierin sedert lang voor, niet alleen grote steden als Gent en Luik, maar ook min belangrijke steden als Namen, Mons, Verviers, Ieper, Nijvel en Doornik, die inzake typografie op verre na niet met Brugge kunnen wedijveren.”

Sedertdien werd weliswaar het verdienstelijk werk gepubliceerd van André Van Houtryve, Bibliografie van de geschiedenis van Brugge (7 delen), maar ook al biedt dit een nuttige aanzet voor opzoekingen over geschiedkundige onderwerpen in verband  met Brugge, is dit niet de bibliografische catalogus waar Schouteet het over had.

Ik hoop dat deze catalogus ooit wordt gerealiseerd. De materiële mogelijkheden die thans geboden worden door de tekstverwerking, en door de op computer beschikbare catalogi van onze voornaamste bibliotheken, zouden dit werk moeten vergemakkelijken. Het hoeft zelfs niet noodzakelijk een gedrukte catalogus te worden, een elektronische versie zou kunnen volstaan.

Ondertussen moge de hiernavolgende inventaris een bescheiden bijdrage zijn die op zich diensten kan bewijzen en tevens aanmoedigt tot verdere opzoekingen en wellicht ooit tot het opstellen van een de eeuwen overspannende ‘catalogue raisonné’ van alle Brugse drukwerken.

Andries Van den Abeele

DRUKKERS, UITGEVERS EN BOEKHANDELAARS IN BRUGGE

1800 TOT 1914

BOUWSTOFFEN

1: Volgnummer

2: Naam

3. Plaats en datum geboorte en overlijden

4.Begindatum van de activiteiten

5. Einddatum van de activiteiten

6. Soort activiteiten

-          DR = drukker, typograaf

-          ST = steendrukker

-          UIT = uitgever

-          KR = krantenuitgever

-          BO = boekhandelaar

-          PLA = plaatdrukker

7. volgnummer van de zaak die werd overgenomen

8. volgnummer van de zaak die heeft opgevolgd

9. adres(sen) van vestiging

De afkortingen in de voetnota’s gebruikt, verwijzen naar de studies die in de bibliografie voorkomen met dezelfde afkorting.

    1                2                                                        3                  4         5                     6                  7               8                        9

NR

NAAM

geboorte/overlijden

begindatum

eind

datum

activiteiten

voor-dien

opvol-ger

adres

001

ALBION LIBRARY[1]

James Ralfe

Portsmouth, 1794

Brugge, 22/03/1857

1844

1857

UIT - BO

   

1844 : Dyver

1847: Korte Zilverstraat

002

ANCOT Auguste[2]

Brugge, 20/06/1824

Brugge, 01/03/1896

1846

of

1852

1896

ST

 

 003

1852: Vlamingstr. 43 of 45

003

ANCOT Auguste

Brugge, 05/09/1857

Brugge, 27/12/1930

1896

1914

ST

  002

 

1896: Vlamingstraat

004

BAES

 

1892

1896

ST

   

1892: Lane

005

BAEYENS Carolus[3]

Brugge, 29/07/1827

Brugge, 23/03/1882

1862

1882

ST

   

1862: Genthof

006

BALLIU G.

 

1897

1912

ST

   

1893: Ezelstr. 117

1897: Wulfhagestr.

1899: Kartuizerinnestr. 3

007

BARBIAUX-DE GHESELLE Gustaaf[4].

Brugge 1868

Brugge 27/09/1922

1908

na

1935

DR

   

1908: Waalse straat

1919: Minderbroederst.20

008

BAUWERAERTS Louis[5]

Den Bosch (Nl) 1858

Brugge 30/05/1916

1888

1914

ST

   

1888: St.Walburgastr.

1893: Korte Zilverstr. 6 of 8

009

BEECKMAN Benoit[6]

Dendermonde,

6/12/1789

Brussel, 25/12/1865

1848

1853

UIT

   

1848: Nieuwe Wandeling 30

010

BEYAERT-DEFOORT Louis[7]

Roeselare 11/02/1817

Brugge 09/06/1876

1842

1882

(DR?) - UIT - BO

   

1842: Steenstraat

011

BEYAERT-STORIE Karel[8]

Brugge 19/08/1848

Brugge 22/02/1922

1878

1922

(DR?) – UIT - BO

   

1878: Dyver

1882: Mariastraat 6

012

BOETEMAN Amand  J[9].

° 1819 (?)

Brugge 24/02/1884

1850

1860

DR - UIT

   

1850: St. Jacobsstraat 13

013

BOETEMAN-JANSSENS Rombaut[10]

Brugge 13/08/1804

Brugge 10/01/1887

1848

1852

DR - KR

   

1836: Westmeers C9-64

1848: Zuidzandstraat D18-9

014

BOGAERT Alphonse[11]

Brugge  11/04/1821

Brugge 28/05/1869

1844

1869

DR – UIT -

KR

019

018

1844: Philip Stockstraat

1862: Ezelstraat 1

015

BOGAERT Jan Frans[12]

Brussel 08/12/1779

Brugge 14/08/1844

1821

1844

DR – UIT -

KR

016

017

1821: Kuipersstraat

016

BOGAERT Jozef[13]

Brugge 18/03/1752

Brugge 10/11/1820

1783

1821

DR – UIT -  KR – BO

 

015

(019)

1783: “op d’Oude Beurze”

1787: St.Jacobsstraat

1791: Grote Markt

1795: Kuipersstraat E2-59

017

BOGAERT Jules[14]

Brugge 1827

1844

1845

DR – KR

015

093

1844: Kuipersstraat

1845: Eiermarkt

018

BOGAERT Leon[15]

Brugge 1845

1869

1873

DR – ST -UIT – KR

014

 

1869: Ezelstraat

019

BOGAERT-DUMORTIER Daniel[16]

Brussel 06/09/1777

Brugge 17/09/1849

1806

1844

DR – UIT -

KR - BO

(016)

014

1806: Vlamingstraat

1807: Philip Stockstraat

020

BONTE Emiel[17]

Staden 1862

Brugge 27/02/1896

1885

1914

DR - KR

052

048

 

1885: Noordzandstr.68

1888: Beenhouwersstr. 51

1893: Ezelstraat 2

021

BONTE Jules

 

1895

1906

DR

   

1895: Beenhouwersstr.53

022

BRAEM-VANDEN ABEELE[18]

Brugge 27/12/1856

1887

1891

DR – ST -

KR

   

1888: Meestraat, 15

023

BUFFA Joseph[19]

Italië 1801

Brugge 10/08/1864

1835

1858

UIT

   

1837: Philip Stockstraat

024

BURGHGRAEVE-KYNDT J.[20]

 

1891

1914

DR - ST

032

138

024

1891: Ontvangersstr.2/4

1914: Gulden Vlieslaan 42

025

BURGHGRAEVE Leo

 

1914

na 1935

DR - ST

024

 

1914: Gulden Vleslaan 42

026

CALLENS A.[21]

 

1905

1921

DR

   

1905: Oude Gentweg 36

027

CLAEYS F[22].

 

1883

na 1902

DR - BO

   

1883: Steenstraat 83

1890: Biskajersplaats

1894: Akademieplaats

028

CLAEYS-WEGHSTEEN Georges[23]

 

1895

1904

DR

   

1895:Wijnzakstr. 1

1899: Witte Leertouwersst.

029

CUYPERS Jan[24]

Breda 21/08/1837

Brugge 28/10/1901

1869

1913

DR - UIT

BO

129

030

1869: Geerwynstraat

1891: St Jacobsstr.18

030

CUYPERS Jan

 

1913

na 1935

DR

029

 

1938: St.Jacobsstr. 49

031

d’ALMEIDA Y SANDOVAL, Candido[25]

 

1818

1820

DR - KR

   

1818: Oude Burg, 12

032

DANIELS-DUBAR Joseph[26]

Gistel 1821

overl. 1895

1888

1891

ST

 

024

1888:Ontvangersstr.2/4

033

DAVELUY Antoine (Nicolas Alexis)

Amiens

Brugge 3/02/1838

1835

1838

   

034

1835: Ezelstraat

034

DAVELUY Edouard-Alexis[27]

Gent 31/05/1801

Brugge 30/09/1894

1835

1900

DR - ST

KR - PLA

033

086

1835: Ezelstraat 25

1836: Koolplaats (Academieplaats)

1837: Engelse straat

1838: Hoogstraat 17

1847: Groenerei

vanaf1887 ook: Peerdenstraat

035

DAVELUY en BAECKEROODT

 

1903

1909

DR - ST

KR

086

115

1903: Groenerei

036

DAVELUY Victor[28]

Brugge 17/04/1846

Brugge 26/07/1886

1881

1900

ST

 

089

1881: St. Jansplaats 5

1895: Cordouanierssstraat

037

DE BACKER J.

 

1903

         

038

DEBAL Felix

 

1835

1861

BO

   

1835: Korte Vuldersstraat

039

DE BUSSCHER-MARLIER Guillaume[29]

Brugge 06/10/ 1774

Gent  31/03/1852

1796

1814

DR - UIT

KR - BO

   

1796: Vismarkt of Braambergstraat

040

DE BUSSCHERE C[30].

 

1830

1832

DR - KR

 

114

1830: Korte Vuldersstraat,

C2- 53

041

DE CLERCK Arthur

 

1900

1928

DR

   

1900: Jeruzalemstraatr 20

1920: Predikherenstr. 21

042

DE FOERE Leo[31]

Tielt 08/02/1787

Brugge 07/02/1851

1815

1825

UIT

     

043

DE HAENE-WANTE  François[32]

Brugge, 15/02/1833

Brugge 23/08/1894

1879

1900

DR - ST

UIT

152

044

045

046

1879: Mariastraat 27

044

DE HAENE G. en L.

 

1899

1900

DR - ST

UIT

043

045

046

1899: Mariastraat 27

045

DE HAENE-BOSSUYT Georges (of: Joris)[33]

Moeskroen 09/04/1868

Brugge 21/01/1954

1900

na 1935

DR - ST

UIT - KR

043

044

 

1900: Mariastraat 27 (of 22, of 17)

046

DE HAENE-BODART Leon

 

1900

na 1935

ST - UIT

043

044

 

1905: Mariastraat 24

047

DE JONGHE J.A.[34]

Lokeren 06/10/1797

Brugge 02/09/1861

1846

1848

KR - UIT

   

1846: Noordzandstraat 3

048

DE JUDE Jan Karel[35]

Brugge 01/04/1832

Brugge 29/03/1887

1862

1888

ST

 

020

1862: Ezelstraat E5-6

049

DE LAERE-BOGAERT Franciscus[36]

Brugge 01/10/1805

Brugge 22/02/1840

1833

1843

DR

   

1833: Eekhoutstraat

(ook: Roezenhoedkaai)

1842: Katelijnestraat

050

DE LAROIÈRE C[37]

 

1864

1884

DR - ST

   

1864: St.Amandstraat 26

1882: Moerstraat

051

DE LAY-DE MUYTTERE Edouard[38]

Gent 15/08/1816

Brugge 26/11/1857

1842

1858

ST

   

1846: St Amandstr. D22-31

1856: Noordzandstr. D20-78

052

DELPLACE-BEERNAERT Amand[39]

Torhout 26/03/1810

Brugge 10/01/1890

1858

1885

DR - UIT

KR - BO

 

020

1858: St Jacobsstraat

1863: Noordzandstraat

053

DELPLACE Modest[40]

Torhout 23/09/1832

Brugge 03/03/1884

1864

1884

DR – UIT

KR

(052)

157

1870: Geerolfstraat 10 of 3

054

DE MEY

 

1896

1900

DR

   

1896: J.Suveestr. 20

1899: Waalse straat

055

DE MEYER Alphonse , en zusters[41]

 

1895

na 1935

DR

   

1895: Kuipersstraat 44 of 6 of 4

056

DEMOLIN-CLAEYS

     

UIT – BO

     

057

DE MOOR Corneille[42]

overl. Brugge 1799

1764

1800

DR – BO

 

058

1764: Philip Stockstraat

058

DE MOOR Corneille[43]

°Brugge 10/03/1777

1800

1850

DR - BO

057

059

1800: Philip Stockstraat A2-1

059

DE MOOR Corneille

Brugge 19/07/1820

Brugge 26/10/1874

1850

1875

DR - BO

059

089

18..: Philip Stockstraat 35

060

DE MUYNCK J[44].

 

1876

1878

UIT

   

1876: Gruuthusestraat, 4

061

DE PACHTERE Felix[45]

Brugge 06/12/1783

Brugge 12/06/1849

1814

1849

DR - UIT

BO

(150)

152

1840: Mariastraat C19-52

062

DE PLANCKE Gebroeders[46]

 

1884

1893

DR

   

1886: Oude Burg

1889: Clarastraat 1

063

DE PLANCKE Lodewijk[47]

Brugge 15/07/1869

Brugge 25/02/1925

1892

1925

DR

   

1896: Clarastraat

1906: Augustijnenrei 2

1910: Potterierei 21

064

DE POORTERE Leon

Anzegem 17/01/1811

Brugge 11/02/1890

1858

na 1904

DR - UIT

   

1858: Oude Burg 37 of 29

065

DE PUYDT, gezusters

 

rond 1909

 

DR - KR

   

1908: Witte Leertouwersstraat, 3,5, 7 en 21

066

DERESSAUW[48]

 

1850

1887

DR

   

1850: Smedenstraat

1852: Rozenhoedkaai (ook: Eekhoutbrug)

1872: Ezelstraat

067

DERESSAUW-DEJARDIN[49]

 

1880

1914

DR - ST

   

1880: Dyver

1883: Gouden Handstraat

068

DE REYGHERE Edmond[50]

Brugge 9/12/1863

Brugge 6/01/1907

1888

na 1935

DR - BO - UIT

   

1892: Geldmuntstraat 13/15

069

DE ROECK[51]

 

1860

1871

ST

   

1860: Waalse straat

1866: Minderbroedersstraat

070

DE SCHEEMAECKER-VAN WINDEKENS Donatianus[52]

Brugge 05/11/1826

Brugge 30/01/1885

1859

1900

DR - UIT

   

1859: Beenhouwersstraat

1865: Moerstraat

1870: Dweersstraat, 14

1897: Hoogste van Brugge

071

DE SCHRIJVER-VAN HAECKE Karel[53]

Brugge 1821

Brugge 20/01/1859

1850

1878

DR

   

1850: Steenstraat 17

072

DESCLEE DE BROUWER,

Sint-Augustinusdrukkerij[54]

 

1877

na 1935

DR - ST

UIT

   

1877: Ezelstraat

1895: Houtkaai (Scheepsdale)

073

DE SMEDT Eugeen[55]

     

ST

   

Potterierei, 12

074

DE VLIEGHERE Pieter[56]

Brugge 1782

Brugge 23/05/1848

1807

1848

DR – KR - BO

 

(084)

1807: St. Jacobstraat 52

075

DE SUTTER Medard[57]

 

1903

na 1935

DR

   

1903: Zilverstraat 23 of 28

076

DE ZEINE Hendrik[58]

Brugge 08/05/1864

Brugge 28/04/1925

1907

1925

DR – UIT -KR

   

1907: Minderbroedersstraat, 7

077

DE ZUTTER Gezusters

 

1912

1913

DR

   

1912: Kuipersstraat

078

DE ZUTTERE-VAN KERSSCHAEVER Aimé[59]

Stalhille 18/06/1846

Antwerpen 15/11/1934

van Kerschaever Johanna:

Lissewege 24/04/1852

Essen 22/06/1929

1871

1887

DR

   

1871: Pottemakersstraat

1881: Rozendal

079

DOORNAERT[60]

 

1837

1841

DR – ST -PLA

   

1837: St. Amandstraat

1839: Predikherenstraat

080

DUJARDIN Theodore[61]

Gent 10/05/1802

1836

1837

(DR) – KR

BO

   

1836: Markt 62 of E1-83

 Philip Stockstraat

081

EVERAERT-DEVOS Leopold[62]

Brugge 1838

Koekelberg 1918

1862

1866

DR

   

1862: Geldmuntstraat 25

1866: Hoogstraat

082

FLANDRIA, Maison d’édition

 

1910

(1912)

UIT

     

083

FOCKENIER-SAELENS Aimé[63]

Brugge 09/01/1862

Brugge 04/06/1933

1891

1935

DR - KR

084

 

1891: Philip Stockstraat

1899: Steenstraat 46 en Zilverstraat

084

FOCKENIER Jan[64]

Brugge 1818

Brugge 02/04/1909

1848

1891

DR – KR

(074)

083

1848: St. Jacobstraat 13 en 50

1870: Philip Stockstraat

085

FRANÇOIS-SIMOENS L.[65]

 

1883

1917

DR

   

1883: Molenmeers 1

1917: Academiestraat 12

086

FROMENT ET COMPAGNIE

 

1900

1903

DR

034

035

1900: Groenerei

087

GAILLIARD Edouard[66]

Brugge 04/07/1841

Brugge 09/07/1922

1861

1885

DR – ST – UIT - BO

088

 

1861: Predikherenstraat

1864: Steenstraat

1878: Oude Burg

088

GAILLIARD Jan Jacob

Brugge  05/06/1801

Brugge 14/07/1867

1845

1861

UIT

 

087

1845: Predikherenstraat      1846: Breydelstraat

089

GEUENS-SEAUX Edouard

Brugge 14/02/1840

Brugge 16/05/1904

1875

1901

DR – ST - BO

036

059

090

1875: Philip Stockstraat

1895: St. Jansplaats

090

GEUENS-WILLAERT Georges[67]

 

1901

1932

DR – ST - BO

090

 

1901: St. Jansplaats 4 of 5

091

GODDEFROY

 

1888

1893

ST

   

1888: Eekhoutstraat

092

HARDY

 

1892

1903

ST

   

1892: Goezeputstraat

093

HERREBOUDT Louis-Bernard[68]

Brugge 22/12/1803

Brugge 07/02/1874

1845

1874

DR - KR

017

094

1845: Eiermarkt

1856: St. Jacobsstraat

094

HERREBOUDT Louis-Maurice[69]

Brugge 11/09/1847

Brugge 12/02/ 1926

1874

1905

DR – ST - KR

093

095

1880: St Jacobsstraat

1889: Dyver 6 en Eekhoutstraat 8

095

HERREBOUDT Maurice[70]

Brugge 30/031880

Brugge 28/05/1957

1905

na 1935

DR - KR

093

 

1905: Eekhoutstraat 8

096

HORTA-FERRAILLE Jules[71]

Brugge 16/05/1824

Parijs 14/01/1864

1844

1849

DR - KR

   

1844: Meestraat 46

097

HOUDMONT-CORTVRIENDT Camiel[72]

 

1909

1935

DR

109

 

1909: Gruuthusestraat 4

098

HOUDMONT-CARBONEZ Jozef[73]

 

1902

na

1935

DR

099

 

1902: Freren Fonteinestraat

1907: Buiten Gulden Vlieslaan of Filips de Goedelaan 4

099

HOUDMONT Karel

 

1897

1902

DR

 

098

1897: Freren Fonteinestraat

100

HOUDMONT Gebroeders[74]

 

1877

1927

DR - KR

   

1877: Steenhouwersdijk 2

1886: Nieuwe Gentweg 140-144

101

JOORIS Karel[75]

 

1907

na

1935

DR - ST

   

1907: Langestraat

1910: Spiegelrei

1912: Gentpoortstraat

1920: Zonnekemeers

1922: Boeveriestraat 45

102

KERLINGA[76]

 

1909

1914

UIT

     

103

LAGACE Hector[77]

Brugge 30/04/1863

Brugge 02/02/1933

1904

1934

DR - ST

   

1905: Langestraat 122 of 48

104

LAMBRECHT Camille[78]

 

1873

1884

DR

   

1873: Zilverstraat

1879: Kuipersstraat

1883: Philip Stockstraat

105

LAUREYS-ASSELOOS Th[79].

 

1889

1900

UIT - BO

   

1892: Oude Burg

106

LEGOUX Henri[80]

°St.-Agrève(Fr) 17/11/1876

1898

1902

UIT - BO

   

1898: Noordzandstraat

1900: Academiestraat 2

107

LERGET

 

1838

1839

PLA

   

1838: Kartuizerinnestraat

108

LESCRAUWAET Leo

 

1910

na 1935

DR -BOE

   

1911: Oude Burg 29

109

MAERTENS-MATTHYS Adolf

 

1892

1931

DR

143

(097)

1892: Gruuthusestraat

1909: Zuidzandstraat 42

110

MARECHAL J.

 

1867

1894

ST

   

1867: Peperstraat 34

111

MASYN

 

1906

1914

DR

   

1906: Gentpoortstraat

112

MOENS Adolf [81]

 

1901

na

1935

DR

   

1901: Nieuwe Gentweg

1903: Wijngaardstraat 13 of 19

113

MOEYAERT Camiel[82]

Brugge 05/03/1868

Brugge 25/10/1946

1898

na

1935

DR - KR

   

1898: Spiegelrei

1906: J.de Damhouderstraat 16 en Coupure

1926: Carmersstraat 13 en Coupure

114

MOKE – DE SMET Henri

Oudenburg  27/09/1803

Brugge 01/03/1836

1832

1836

DR - KR

040

155

1832: Korte Vulderstraat 53

1836 Noordzandstraat

115

NAAMLOZE VENNOOTSCHAP VAN DRUKWERK EN PUBLICITEIT[83]

 

1909

na

1935

DR – ST - KR

035

122

 

1909: Groenerei 6

116

NEUT Armand[84]

Moorsele 08/07/1812

Gent 04/07/1884

1852

1864

DR - KR

155

117

1852: Noordzandstraat 38

117

NEUT-JANSSENS Edouard Armand[85]

Gent 18/08/1843

Brugge 06/11/1922

1864

1914

DR – ST - KR

116

(127)

1864: Noordzandstraat

1877: Speelmansrei 1 of 2

118

NOOS Louis[86]

Brugge 07/02/1803

Brugge 29/05/1877

1841

1865

DR - UIT

   

1841: Ezelstraat

1847: Naaldenstraat

1850: Ezelstraat

1863: St Jacobsstraat

119

PARRAIN-FOLLET Pierre

 

1776

1811

DR - BO

 

130

1776: Breydelstraat

1807: Steenstraat

120

PETYT Jacques[87]

Brugge 30/08/1821

Brugge 12/12/1871

1845

1879

ST

 

121

1845: Genthof

1847: Meestraat

1855: St. Jacobstraat 11

121

PETYT-GHYSELEN Edmond

Brugge 16/11/1847

1879

1891

ST

120

 

1879: St. Jacobsstraat

1890: Ezelstraat

122

POPP Philip Christian[88]

POPP Caroline

Utrecht 10/02/1805

Brugge 03/03/1879

Binche 12/12/ 1808

Brugge 02/12/1891

1837

1891

DR – ST – UIT - KR

 

123

1837: Molenmeers

1838: Spiegelrei

1843: Sinolarei

1845: Woensdagmarkt 53 (1871: H.Memlincplaats 1)

1862-66 ook: Potterierei

123

POPP Antoinette en Nelly[89]

 

1891

1909

DR - KR

122

115

1895: H.Memlincplaats

124

POPPE

 

1830

1836

PLA

   

1833: Goezeputstraat

1834: Hoogste van Brugge

1835: Nieuwe Gentweg

125

RAOUX Pierre[90]

Assebroek

Brugge 03/10/1917

1882

1889

ST

   

1882: Noordzandstraat 85

126

RYCKBOST Karel[91]

Brugge 13/06/1868

Brugge 30/09/1932

1895

1920

DR - UIT

   

1895: Noordzandstraat 4

1899: Goezeputstraat 36

127

STOCK Gustave[92]

Brugge 31/03/1862

Brugge 26/06/1924

1899

1923

DR - KR

(117)

 

1899: Gouden Handstraat

1906: Vlamingstraat 53 en Grauwwerkersstraat

128

STRUBBE Felix

St. Pieters 27/09/1872

Brugge 16/06/1954

1903

na

1935

DR

   

1903: Stübbenstraat

1909: Karel de Goedelaan

129

TANGHE Zoon[93]

overl. 1869

1858

1869

DR - ST

   

1858: Geerwynstraat (ook: Muntplaats)

130

TERLINCK Emmanuel Jacobus[94]

PARAIN Thérèse

Gent 29 juni 1778

Brugge 1836

Brugge 01/01/1781

Brugge 19/02/1860

1804

1862

DR – ST - UIT

119

 

1823: Breydelstraat

131

THIELEN Th.

     

ST

   

Fort Lapin

132

TITEUX

 

1870

1887

DR - ST

   

1870: Baliestraat

1884: Jeruzalemstraat

133

TOYE-VERRUE

°Herseeuw

1913

na 1935

DR - BO

   

1913: Nieuwe Gentweg 79

134

TREMMERY Henri Joseph[95]

Kortrijk 11/09/1816

Brugge 01/01/1871

1855

1882

DR – UIT - BO

   

1855: Philip Stockstraat

1865: Cordouanierstraat

135

TREMMERY-SCHURMANS J[96].

 

1882

1887

DR - ST

   

1882: Katelijnestraat 36

1887: Maagdenstraat 44

136

TRIBOU L[97].

 

1836

1837

DR - KR

   

1836: Philip Stockstraat

137

VALCKENAERE en Cie

 

1858

1862

ST

 

122

1859: Potterierei

138

VAN CAILLIE Alphonse[98]

 

1888

1901

(DR) – KR - BO

 

024

1888: St. Jacobsstraat 11

1898: Zilverstraat 33

139

VAN CAPPEL-MISSIAEN Pieter[99]

Brugge 09/06/1881

Izegem 11/05/1932

1908

na 1935

DR

   

1908: Potterierei 50

1910: St. Gilliskerkstraat 15/17

140

VAN DAELE-STAELS

 

1889

         

141

VAN DE CASTEELE-WERBROUCK Auguste

Brugge 18/11/1808

1835

1873

DR - UIT

   

1835: Predikherenstraat

1851: Braambergstraat

142

VAN DEN BERGHE Frans[100]

 

1867

1870

(DR) - KR

   

1867: Schrijversstraat 11

143

VAN DEN BERGHE – DENAUX Honoré[101]

Poperinge 1830

1862

1892

DR - KR

 

109

1862: Gruuthusestraat 2/4

          (C19-62)

144

VAN DEN KERKHOVE Pierre

Brugge 1751

Brugge 26/01/1814

1795

1815

DR - BO

   

1814: Braambergstraat

145

VAN DER HAEGEN

 

1860

 

(DR)

   

1860: Jozef Suvéestraat

146

VANDER MEERE

           

Prinsenhof

147

VAN DE PUTTE Leon

 

1894

 

BO

   

 1894:Noordzandstraat 1

148

VAN DE STEENE - BORRE

 

1828

1831

ST

   

1828: St. Amandstraat

1829: Oude Zak

149

VAN DE VYVERE – PETYT Karel[102]

Tielt 24/05/1852

Brugge 25/10/1922

1879

1914

DR – ST - UIT

   

1879: Smedenstraat

1885: Steenstraat 96/98

150

VAN EECK François[103]

 

1785

1814

DR - UIT

 

(061)

1785: Hoogstraat

1808: Wollestraat 16

151

VAN HECKE C[104].

 

1865

na 1935

DR - KR

   

1865: Wapenmakersstr. 89

1869: Spanjaardstraat 1

152

VAN HEE – WANTE Jozef[105]

 

1849

1879

DR - UIT

061

043

1849: Mariastraat

153

VAN HESE François[106]

 

1789

1803

DR - UIT

   

1789: Aan het Vleeshuis

154

VAN HOESTENBERGHE-HOUTTEMAN Em.

 

1895

1910

DR

   

1895: Moerstraat 70

1899: Nieuwe Gentweg 85

155

VAN HOORENBEKE – DE VLIEGHERE J.P[107].

°Brugge 27/06/1797

1836

1852

DR - UIT

114

116

1836: Noordzandstraat 38

1842: Zuidzandstraat 9

156

VAN LANGERMEERSCH Maurice

 

1877

1881

ST

   

1877: Korte Ridderstraat

1878: Verwersdijk

157

VAN MULLEM Adolf[108]

 

1883

1928

DR – UIT - KR

053

 

1883: Geerolfstraat 10 of 3

158

 VAN NIEUWENBURG

 

1905

1921

DR

   

1905: Mariastraat 8 of 3

1913: St. Amandstraat

159

VAN POELVOORDE A.

 

1904

na 1935

DR

   

1904: Beenhouwersstraat 39

160

VAN PRAET, Weduwe J. en zoon[109]

 

1792

1808

DR – UIT – BO

   

1792: Kuipersstraat

161

VERBEKE E.

 

1873

1888

ST

   

1873: Joz. Suveestraat

162

VERBEKE Edward[110]

 

1906

na

1935

DR - UIT

   

1906: Aan de Katelijnepport

1912: Sint-Pieterskaai

1929: Tramstraat

163

VERBEKE-LOYS Pieter[111]

 

1872 of 1875

na

1935

DR – UIT – KR

   

1875: Beenhouwersstraat

1878: Noordzandstraat 46 en Wulfhagestraat

164

VERTOMMEN EN FABRONIUS[112]

Vertommen  Willem

°Aarschot 1815

Fabronius Bartholomeus

°Keulen 26/12/1808

1848

1850

ST

   

1848: Eiermarkt

165

VEYS-DE CAESTECKER H[113].

 

1881

1907

DR

   

1881: Maagdenstraat

1883: St. Amandstraat

1887: Steenstraat

1889: Waalse straat

1891: Mallebergplaats

1892: Leeuwstraat

1893: Goezenputstraat

166

VIAENE-DE CLERCK Leon[114]

Sijsele 8/11/1874

Brugge 14/05/1963

1907

1930

DR

   

1907: Langerei 53 en Kard. Mercierstraat 33

1930: Blenkenbergsesteenweg

167

VLIETINCK en Cie, Ger.

 

1882

         

168

VUYLSTEKE

 

1877

1878

DR

   

1877: Prinsenhof

169

WARNIER

 

1828

1830

ST

   

1828: St. Amandstraat

170

WEGHSTEEN Edw[115].

 

1904

1914

DR

   

1904: St. Annarei 12

1913: Dweersstraat

171

WILLAERT J.

 

voor

1828

1849

ST

   

1828: Noordzandstraat D19-1

172

WITTERYCK- DELPLACE Antoon J.[116]

Oostkamp

06/06/1865

Assebroek 3/07/1934

1892

na

1935

DR – ST – UIT – KR - BO

   

1892: Jeruzalemstraat

1894: Nieuwe Wandeling 4

1912: Steenbrugse Wandeling

BIBLIOGRAFIE OVER BRUGSE DRUKKERS EN UITGEVERS (1800-1914)

Almanach der Provincie van West-Vlaanderen en Wegwijzer der stad Brugge, jaren 1800-1935.

W. BAES, e.a., Van Rame tot Coupure, Brugge, 1997 (BAES).

J. BOETS en L. GEVERS, ‘t Jaer 30, in: Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging, Tielt, 1998, blz. 1550-1551 (BOETS).

F. BONNEURE, Hendrik De Zeine, Brugs journalist, volksschrijver en uitgever, in: Brugge die Scone, 1989, 3, blz. 12-13 (BONNEURE).

F. BOUDREZ, De Brugsche Beiaard, in: Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging, Tielt, 1998, blz. 618.

ID., Het Brugsche Vrije, in: Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging, Tielt, 1998, blz. 618-619.

ID., De Gazette van Brugge, in: Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging, Tielt, 1998, blz. 1236-1237.

ID., De Halletoren, in: Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging, Tielt, 1998, blz.1401.

ID., De Brugsche Beiaard, in: Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging, Tielt, 1998, blz. 618.

ID., Het Brugsche Vrije, in: Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging, Tielt, 1998, blz. 618-619.

ID., De Standaerd van Vlaenderen, in: Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging, Tielt, 1998, blz. 2852.

ID., Vooruit, in: Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging, Tielt, 1998, blz. 3563.

H. DEFOORT, Gustaaf Stock, in: Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging, Tielt, 1998, blz. 2868.

H. DEMAREST, Brugse mensen in de buurschap Langestraat, Brugge, 1982 (DEMAREST).

L. DE PRAETERE, Volkskundig register op de Brugse Almanakken (1684-1850), Leuven, 1971 (LDP).

A.C. DE SCHREVEL, Felix De Pachtere, in: Biographie Nationale, XVI, kol. 445-446 (ADS).

J. DE SMET, De West-Vlaamse pers in 1818, in: Biekorf, 1952, blz. 8-12.

ID., De nieuwsbladen in West-Vlaanderen. 1814-1815 en 1825, in: Biekorf, 1953, blz. 185-191.

ID., De West-Vlaamse nieuwsbladen, in: West-Vlaanderen, 1958, blz. 320-327.

ID., De West-Vlaamse pers in 1855, in: Biekorf, 1960, blz. 249-251.

Roza DE VRIENDT – MORES, Een genealogische studie. Prof. Dr. Jacques De Busscher, een familieportret, in: Psychoanalytische perspectieven, 1999, n° 36, blz. 31-61 (DE VRIENDT)

A.      DEWITTE, Een fondsencatalogus van Felix-François De Pachtere uit 1832, in: Biekorf, 1989, blz. 426-429 (DEWITTE 1).

A(LFONS) D(EWITTE), Geschiedenis van de uitgeverij-drukkerij Desclée de Brouwer.

De periode 1877-1896, in: Biekorf, 1985, blz. 107-108 (DEWITTE 2).

A.      DIDIER, De West-Vlaamse pers in 1825-1830, in: Biekorf, 1962, blz. 130-135.

G. DURNEZ, Desclée De Brouwer, in: Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging, Tielt, 1998, blz. 919-920.

Gedenkboek der Nijverheids-Tentoonstelling van West-Vlaanderen, Edw. Gailliard, 1881 (GEDENKBOEK).

J. GEENS, Guido Gezelle en ‘t Jaer 30, Leuven, 1983 (GEENS).

J. GELDHOF, Streuvels over de uitgevers, in: Biekorf, 1971, blz. 283-284 (GELDHOF).

R. HASERYN en CLAUDE DUHAMEL, Leo de Foere, in: Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging, Tielt, 1998, blz.1161-1162.

N. HOSTYN, Edouard Dubar, in: Biekorf, 1983, blz. 264-269 (HOSTYN 1).

ID., Edouard Dubar, in: Nationaal Biografisch Woordenboek XV-203 (HOSTYN 2).

J. HUYGHEBAERT, Den Vriend van ‘t Vaderland of Nieuwe Brugsche Gazette (1797), in: Biekorf, 1984, blz. 304-309 (HUYGHEBAERT).

S. MAES, Alfons De Groeve, in: Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging, Tielt, 1998, blz. 1359-1360.

G. MICHIELS, Uit de wereld der Brugse mensen, Brugge, 1978 (MICHIELS).

W. MINNE-DUSSESSOYE, De drukkerij De Plancke – Vercruysse, in: Biekorf, 1984, blz. 321-329 (MINNE).

A. PITERS, Caroline-Clémence Popp, in: Biographie Nationale, T. XVIII – 33 (BN XVIII).                                      

J.A. RAU, Bartholomeus Fabronius en de lithografie in het midden van de 19de eeuw te Brugge, in: Brugs Ommeland, 1990 (RAU).

W. ROMBAUTS, Edouard Gailliard, in: Nationaal Biografisch Woordenboek, XI - 237 (NBW XI).

K. ROTSAERT, Camille Moeyaert, een christen-democraat van het eerste en het laatste uur, in: Brugs Ommeland, 1982, blz. 119-123 (ROTSAERT 1).

ID., De Brugse pers en de mysteriën van Sint-Denijs, in: Brugs Ommeland, 1997, blz. 131-142 (ROTSAERT 2).

ID., De Volkseeuw, in: Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging, Tielt, 1998, blz. 3535.

A. SCHOUTEET,  Bespreking van ‘De pers te Brugge’ (1792-1914) door R. Van Eenoo, in: Handelingen Genootschap voor Geschiedenis Brugge, 1962, blz. 130-135.

A. SCHOUTEET, Typografie, in: Panorama van de Brugse geschiedschrijving sedert Duclos (1910), Brugge, 1972, blz. 241-262.

F. SIMON, De “Journal de la Flandre Occidentale”, in: Handelingen van het Genootschap voor Geschiedenis Brugge, 1965, blz. 106-124 (SIMON 1).

ID. Leo De Foere, in: Nationaal Biografisch Woordenboek, III -13 (SIMON 2).

ID., Antoon Jozef Witteryck, in: Nationaal Biografisch Woordenboek IX (SIMON 3).

L. SIMONS, Geschiedenis van de uitgeverij in Vlaanderen. Deel I. De negentiende eeuw, Tielt, 1984; Deel II. De twintigste eeuw, Tielt, 1987.

ID., Uitgeverij en boekhandel, in: Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging, Tielt, 1998, blz. 3112-3125.

E. VAERENBERG, Armand Neut, in: Biographie Nationale, XV - 40 (BN XV).

L. VAN BIERVLIET, Het Album Pittoresque, hoogtepunt in de Brugse iconografie, in: Biekorf, 1980, blz. 159-163 (LVB).

EADEM, J. Petyt en een J. van Oost Album, in: Biekorf, 1984, blz. 234 (LVB).

F. VAN CAMPENHOUT, Camiel Moeyaert, in: Nationaal Biografisch Woordenboek,  1990, XIII-571. (NBW XIII).

F. VAN CAMPENHOUT, Camiel Moeyaert, in: Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging, Tielt, 1998, blz. 2069-2070.

A. VAN DEN ABEELE, Emile Van den Abeele, een vechter, Tielt, 1969 (AVDA 1).

ID., Enkele lichten op het kadastraal plan van de stad Brugge door P.C. Popp, in: Driemaandelijks Tijdschrift van het Gemeentekrediet van België, juli 1970, blz. 147-160.

ID., De Hoop van Brugge, in: Brugs Ommeland, 1982, blz. 293-323 (AVDA 2).

ID., De drukkersfamilie De Busscher, in: Biekorf, 1982, blz. 129-13 (AVDA 3).

ID., Ik kom u te vragen een uytsteekbart, Brugge, 1983 (AVDA 4).

ID., Brugse drukkers en uitgevers in de 19de eeuw. Enkele bedenkingen bij het lezen van de “Geschiedenis van de uitgeverij in Vlaanderen”, in: Handelingen Genootschap voor geschiedenis Brugge, 1984, blz. 290-294.

ID., De Brugse drukkers Bogaert, in: Biekorf, 1985, blz. 47-74 (AVDA 5).

ID., De Brugse drukkers Amand Delplace-Beernaert en Modest Delplace, in: Biekorf, 1985, blz. 131-144 (AVDA 6).

ID., De eerste jaren van de drukkerij Herreboudt, in: Biekorf, 1985, blz. 240-249 en 320-339. (AVDA 7).

ID., Drukker-uitgever Joseph Bogaert of de standvastige taalijveraar, in: Belgisch Tijdschrift voor Nieuwste Geschiedenis, 1985, blz. 25-86; (AVDA 8).

ID., Joseph Bogaert, in: Nationaal Biografisch Woordenboek, XII, 1987 (AVDA 9).

ID., De zoons van drukker-uitgever Joseph Van Praet, in: Biekorf 1997, blz. 206-221 (AVDA 10).

ID., De Brugse drukker-uitgever Joseph Van Praet (1724-1792) en zijn tijd, in: Handelingen Genootschap voor Geschiedenis Brugge, 1996, blz. 98-138 (AVDA 11).

ID., De uitgeverijen van Martha Van de Walle, in: Verschaeviana, 1986, blz. 167-235 (AVDA 12).

ID., Drukkerscompagnon Florent Lagravière, de medewerker van priester Benoit Beeckman, in: Biekorf, 1985, blz. 414-416 (AVDA 13).

ID., De Brugse pers van 1825 tot 1830, in: Biekorf, 1981, blz. 168 (AVdA 14).

ID., Brugse drukkers in de 18e eeuw, in: Vlaanderen, nr. 252 (1994), blz. 143-148.

ID., Drukker Joseph Van Praet in de Kuipersstraat, in: Biekorf, 1995, blz. 196-211.

ID., De Herregoudtsportretten en Joseph Van Praet, in: Biekorf, 1995, blz. 286-288.

ID., Alphonse Bogaert, in: Nationaal Biografisch Woordenboek, XII -  81.

ID., Daniel Bogaert, in: Nationaal Biografisch Woordenboek, XII – 84.

ID., Jan Frans Bogaert, in: Nationaal Biografisch Woordenboek, XII – 88.

ID., Joseph Bogaert, in: Nationaal Biografisch Woordenboek, XII – 90.

ID., Joseph De Busscher, in: Nationaal Biografisch Woordenboek, XII – 127.

ID., Amand Delplace, in: Nationaal Biografisch Woordenboek, XII – 224.

ID., Modest Judocus Josephus Delplace, in: Nationaal Biografisch Woordenboek, XII – 225.

ID., Joseph Bogaert, in: Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging, Tielt, 1998, blz. 531-532.

ID., Drukkers en uitgevers rond Guido Gezelle, in: Ludo Vandamme (samenstelling), “Reizen in den geest”, de boekenwereld van Guido Gezelle, Brugge, 1999, blz. 27-32

ID., The Albion Library, in: Biekorf, 1999, blz. 276-277. (AVDA 15).

ID., Drukker Joseph De Busscher, een bijkomende situering, in: Biekorf, 1999, blz. 544-545.

S. VANDENBERGHE, Caroline-Clémence Popp-Boussart, het overlijden van de hoofdredactrice van de “Journal de Bruges” op 2 december 1891, in: Brugs Ommeland, 1998, blz. 329-333 (SVDB).

Y. VAN DEN BERGHE, Drukker F. Van Hese in het gedrang, 1790, in: Biekorf, 1966, blz. 77-80 (YVDB).

A.      VAN DER MEERSCH: Guillaume de Busscher (1774-1852) in: Biographie Nationale, T. IV, kol. 703.

L. VANDEWEYER, Edward Gailliard, in: Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging, Tielt, 1998, blz. 1128-1129.

R. VAN EENOO, De  pers te Brugge, 1792-1914. Bouwstoffen, Leuven/Parijs, 1961, (RVE 1).

ID., Post-revolutionaire contestatie. Priester Beeckman en zijn blad “Het Brugse Vrije” (1848-1853) in: Standen en Landen, 1972, blz. 211-300 (RVE 2).

ID., De initiatieven op persgebied van de West-Vlaamse bisschoppen (1834-1852), in: Belgisch Tijdschrift voor Nieuwste Geschiedenis, 1970, blz. 55-99 (RVE 3).

ID., Pers (tot 1914), in: Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse beweging, Tielt, 1998, blz. 2428-2445.

ID. en K. ROTSAERT, Bernard Minnebo, in: Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging, Tielt, 1998, blz. 2064.

Ph. VAN HILLE, Supplément à l’histoire de la famille van Hille (Tablettes des Flandres, Document 4), Bruges, 1965, blz. 129 (PVH).

S. VAN HOONACKER, Uitgeverij-Drukkerij Desclée de Brouwer, in: Ons Heem, 1986, blz. 102-107 (HOONACKER).

J. VAN ISEGHEM, Een drukke tijd voor de drukker De Plancke, Biekorf bij de dood van Gezelle, in: Biekorf, 1986,blz 62-80 (ISEGHEM).

Ph. VAN ORTROY, Philippe Christian Popp, in: Biographie Nationale, T. XVIII-38 (BN XVIII).

R. VAN SINT-JAN, Guido Gezelles avonturen in de journalistiek, Tielt/Den Haag, 1954 (RVSJ).

A.      VIAENE, De Brugse drukker Modest Delplace, in: Biekorf, 1960, blz. 452.

A.      VIAENE, Van ‘t Jaer 30 naar ‘t Jaer 70, in: Biekorf, 1961, blz. 33-40 (VIAENE).

A.      VIAENE, De drukkersfamilie de Busschere: Brugge en Gent, in: Biekorf, 1962, blz. 33-40.

P. VINCENT en M. VAN CALOEN, Jacques Petyt, in: Biographie Nationale, T. XVII-131 (BN XVII).

A. VISART de BOCARME, Recherches sur les imprimeurs brugeois, Brugge, 1928 (VISART).

J. WAEGENAERE, “‘t Jaer 30” in: Biekorf, 1901, blz. 263-265.

N. WOUTERS, Peper en Zout, in: Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging, Tielt, 1998, blz. 2420-2421.


[1] AVDA 15

[2] Augustinus Johannes Ancot was gehuwd met Maria Dobbelaere. Hij had vijf kinderen: Auguste Ancot (die hem opvolgde), Hector Ancot (1858-1923), Florimond Ancot (1860-1933), Marie Ancot  en apotheker Désiré Ancot (1864-1937). Deze was de vader van advocaat en senator Robert Ancot (1905-1990). RAU.

[3] Bij zijn huwelijk in 1852 werd Carolus Baeyens met “lithographe” als beroep gemeld. Het is niet uitgesloten dat hij toen in dienstverband werkte bij één van de gevestigde steendrukkers. Hij huwde met Eugenia Staels (°Brugge 16/01/1827) die als winkelierster aangegeven werd bij zijn overlijden. De overlijdensaangifte werd gedaan door zijn neef, de muziekleraar en componist Alfons Wybo (1848-1931) die na hem het huis in het Genthof bewoonde.

[4] RVE 1; BAES.

[5] Louis Bauweraerts was in 1893 gehuwd met Albine Caroline Beyaert, modiste, (°Brugge, 24/07/1859), dochter van Néotère Beyaert en Marie Loverius. Hij was de zoon van Joseph Bauweraerts, drukker, die in 1893 72 jaar was. AVDA 4.

[6] RVE 2; AVDA 4; RVE 1; AVDA 13.

[7] Vanaf 1876: WEDUWE BEYAERT-DEFOORT. In 1856 werd het huis van boekhandelaar Jan Debal in de Korte Vuldersstraat aangekocht door boekhandelaar Louis Beyaert-Defoort. Misschien nam hij ook de boekhandel over. In 1864 bouwde hij er een werkhuis (drukkerij?) bij.

[8] Marie Storie was zijn eerste vrouw. Hij hertrouwde eerst met Marie-Agathe Le Mettais en vervolgens met Louise Guerette. Hij had de titel “pauselijk uitgever - éditeur pontifical”, zoals ook na hem zijn zoon Jean. Werd opgevolgd door zijn twee zoons (elk met eigen bedrijf): Louis Beyaert-Carlier (1876-1952) en Jean Beyaert (1884-1938). AVDA 4.

[9] Zoon van Rombaut Boeteman (?) medestichter met Fockenier van het Burgerwelzijn; medeëigenaar en hoofdredacteur tot in 1860. Bij zijn overlijden was hij koopman in kanten. RVE 1.

[10] Boeteman, stichter van “Le Nouvelliste des Flandres” en van “De Standaerd van Vlaenderen” was beroepshalve wijnhandelaar en kaarsenfabrikant. RVE 1; RVE 3. Rombaut Boeteman was in 1826 gehuwd met de twintig jaar oudere Thérèse Janssens, weduwe van de kaarsenfabrikant en wasbleker Albert Verstraete. Hij was de zoon van Louis Boeteman (°Ieper 1765), ontvanger van de gemeentelijke taksen,  die in 1798 in Brugge huwde met Marie-Thérèse de Jumné (°Veurne 1776) en de kleinzoon van Pieter Boeteman, rechtsgeleerde in Ieper en van Bonaventure de Jumné, apotheker in Veurne.

[11] Vanaf 1859: C. BOGAERT-MAIGNIEN of C.MAIGNIEN, VROUW BOGAERT. RVE 1; AVDA 5 blz. 62-65

[12] Van 1821 tot 1824: J.F. BOGAERT-VERHAEGHE; vanaf 1840: J.F. BOGAERT EN ZOON. J.Fr. Bogaert was ook griffier bij het Vredegerecht in Brugge.

AVDA 5; RVE ; VISART.

[13] Vanaf 1795: J. BOGAERT EN ZOON; vanaf 1820: WWE J. BOGAERT EN ZOON. AVDA 5; AVDA 8; AVDA 9; AVDA 10.

[14] Vanaf zijn 15de mee vermeld in de “J.F. Bogaert en zoon”. AVDA 5; RVE 1.

[15] Ook vermeld als: TYPO-LITHOGRAPHIE L. BOGAERT. AVDA 5; RVE 1.

[16] Vanaf 1840: D. BOGAERT-DUMORTIER EN ZOON. Daniel Bogaert was ook boekenantiquaar, expert in boekenveilingen, handelaar en reder. AVDA 5; RVE 1.

[17] Vanaf 1896: WWE EMILE BONTE-DE JUDE. RVE 1.

[18] Aimé Braem was ook boekbinder. RAU vermeldt hem ook op adres Ezelstraat. AVDA 1; RVE 1; AVdA 4.

[19] LVB.

[20] RVE 1.

[21] Ook soms vermeld als: Cales of Calles.

[22] AVDA 4

[23] AVDA 4

[24] Ook: JAN CUYPERS-BOGAERT; vanaf 1901: WEDUWE JAN CUYPERS; vanaf 1903: WEDUWE J. CUYPERS EN KIND. Zij was geboren Helena Van der Heyde. RVE 1; AVDA 4.

[25] SIMON 1; RVE 1.

[26] AVDA 4; HOSTYN 1 en 2.

[27] Ook bekend als: ED. DAVELUY-D’ELHOUGNE; LITHOGRAPHIE ROYALE DAVELUY; IMPRIMERIE MECANIQUE A VAPEUR DAVELUY; in 1890: GEBROEDERS DAVELUY (Edouard en Rodolphe). Daveluy was ook fotograaf en plaatdrukker. – GEDENKBOEK, blz. 46; RVE 1.

[28] Vanaf 1886: WEDUWE V. DAVELUY (Marguerite Hareux). Victor Daveluy was ook fotograaf en fabrikant van speelkaarten.

[29] AVDA 3, RVE 1, DE VRIENDT.

[30] AVDA 14; RVE 1.

[31] SIMON 2. Priester De Foere, volksvertegenwoordiger, stichter van een religieuze congregatie, proost van de Gilde van Sint-Sebastiaan, rector van het Engels Klooster, was in de Hollandse tijd uitgever van “Le spectateur belge”.

[32] François De Haene was de zoon van Jan De Haene en Maria Retsin; zijn echtgenote Elisabeth Wante († 1899) was de dochter van Gabriel Wante en Juliana Van Wynsberghe. Vanaf 1890: F. DE HAENE-WANTE EN ZOON; vanaf 1895: F. DE HAENE-WANTE EN KINDEREN. RVE 1.

[33] RVE 1.

[34] RVE 1; CLEMEN.

[35] J.K. De Jude was ook fotograaf

[36] Vanaf 1840: WEDUWE DE LAERE-BOGAERT (Coleta Bogaert, Brugge 18/05/1790 – 14/01/1855). AVDA 5.

[37] Ook soms geschreven: DE LAROYERE. RVE 1.

[38] Vanaf 1858: WEDUWE DE LAY-DE MUYTTERE ( Rosalie Eugenie De Muyttere, overl. Brugge 26/03/1858, 41 jaar)

[39] Was al drukker in Torhout vanaf 1832. Ook soms: DELPLACE VADER. AVDA 6; RVE 1

[40] AVDA 6, blz. 136-144. Ook soms Delplace Zoon; RVE 1.

[41] AVDA 4

[42] Vanaf 1828: WEDUWE DE MOOR EN ZOON.

[43] In 1843: C.DE MOOR EN NEEF. RVE 1.

[44] RVE 1

[45] ADS; RVE 1; DEWITTE 1. De Pachtere werd de eerste drukker voor het herstelde bisdom Brugge in 1834.

[46] Gesticht door Edmond en Louis De Plancke. De eerste gaf het op in 1892.

[47] In 1907 ook vermeld als: LA MAISON D’IMPRIMERIE ET DE PUBLICITE, alsook: LE COMPTOIR PUBLICITAIRE.  Louis De Plancke-Van Hullebus stierf in 1925. De drukkerij werd verder gezet door zijn weduwe en door zijn zoon Jozef, na diens dood door zijn weduwe Julia Vanhove. Ze hertrouwde met Eloi Vercruysse in 1933 en het werd: drukkerij Vercruysse-Vanhove. RVE 1; MINNE; ISEGHEM.

[48] Ook : DERESSAUW-LAGA EN ZOON; 1874: DERESSAUW GEBROEDERS.

[49] AVDA 4.

[50] Vanaf 1908: WEDUWE DE REYGHERE. RVE 1.

Naast zijn activiteiten als drukker, uitgever en boekhandelaar was Edmond Oscar De Reyghere ook trompettist in het orkest van de Muntschouwburg in Brussel. Zijn weduwe, geboren Julie Laridon (Brugge 14/03/1865 – 8/07/1929) zette de boekhandel verder eerst in de Geldmuntstraat en vanaf 1920 op de Markt (hoek Breydelstraat-Wollestraat). Na haar dood werd deze boekhandel verder geleid door haar zoon Maurice De Reyghere, terwijl haar andere zoon Lucien De Reyghere (Brugge 17/08/1898 – 24/10/1953) zich vestigde aan de overzijde van de Markt, waar de boekhandel De Reyghere nog steeds actief is.

[51] RAU, vermeldt ook zelfde naam op adres Ezelstraat.

[52] Vanaf 1885: WEDUWE DE SCHEEMAECKER-VAN WINDEKENS (Maria Theresia Van Windekens, mutsenmaker). RVE 1.

[53] Vanaf 1859: WEDUWE DE SCHRIJVER-VAN HAECKE. RVE 1.

[54] HOONACKER; DEWITTE 2.

[55] RAU, vermeldt hem zonder jaartallen. Zelfde geldt voor: Th. Thielen en Vander Meere. Ik heb deze steendrukkers tijdens mijn opzoekingen niet ontmoet. Vergt dus nog verdere controle.

[56] RVE 1; AVDA 14.

[57] Ook : De Zutter

[58] BONNEURE.

[59] RVE 1. De Zuttere was de drukker van de Société d’Emulation en dank zij Ad. Duclos van Rond den Heerd, Gilde van St Lutgardis, Archeologisch Genootschap van Brugge en Davidsfonds

[60] Ook: L. DOORNAERT-VAN RIJNSBERGHEN.

[61]  In de “almanak” voor 1837 staat Dujardin als drukker aangeduid. Het is niet zeker dat hij ook werkelijk het vak heeft uitgeoefend. RVE 1.

[62] RVE 1.

[63] RVE 1

[64] RVE 1. Ook, in 1884: SNELPERSDRUKKERIJ J. FOCKENIER EN ZOON

[65] Vanaf 1898: WEDUWE L. FRANCOIS-SIMOENS. Rond 1917 opgevolgd door Arthur François-Fol. RVE 1; AVDA 4.

[66] NBW XI; RVE 1.

[67]  RVE 1

[68] Ook vermeld als: LOUIS B. HERREBOUDT-JOOS; vanaf 1870: L.B. HERREBOUDT EN ZOON. AVDA 7, RVE 1.

[69] PVH; RVE 1

[70] RVE 1. Opgevolgd door Pierre (1905-1968) en Raymond (1911-1984) Herreboudt

[71] AVDA 2, RVE 1

[72]  Werd opgevolgd door Joseph Beyaert. Ook bekend als DE GRUUTHUSE PERSEN

[73] RVE 1.

[74] Ook soms: ARTHUR EN PIERRE HOUDMONT; in 1896: PIERRE HOUDMONT. Was het eventueel Achiel in plaats van Arthur? Achiel Houdmont, echtgenote Marie Van Hove, boekdrukker, (Brugge 29/08/1861 – 29/03/1896) In 1900: HOUDMONT-BOIVIN EN ZONEN. RVE 1; AVDA 4.

[75] Ook: JOORIS GEBROEDERS.

[76] De initiatiefnemer voor deze uitgeverij was advocaat Alfons De Groeve (1885-1945). GELDHOF; AVDA 12.

[77]  DEMAREST, blz. 44 en 63. Vanaf 1933: WEDUWE H. LAGACE-DE BROUWER. In 1934 opgevolgd door Arthur Van Hulle (Papuros).

[78] RVE 1.

[79] Even voor 1900: WEDUWE LAUREYS.

[80] AVDA 4. Was ook boekbinder.

[81] Ook: ADOLF MOENS-PATFOORT EN CIE; in 1931 WEDUWE A. MOENS. RVE 1.

[82] RVE 1; ROTSAERT 1, NBW XIII.

[83] Ook: SOCIETE ANONYME BRUGEOISE D’IMPRIMERIE ET DE PUBLICITE.

[84] BN, XV; RVE 1; RVE 3.

[85] RVE 1; AVDA 4.

[86] RVE 1.

[87] B N XVII. Vanaf 1871: WEDUWE PETYT of WEDUWE PETYT-LEM (Catherine Lem, Brugge 01/10/1819 – 13/10/1880).

[88] B N XVIII; RVE 1; SVDB. Vanaf 1879: WEDUWE C. POPP.

[89] Ook: GEZUSTERS POPP.  RVE 1

[90] Ook: P. RAOUX-MANCEAU.

[91] Ook: K. RYCKBOST-MONTHAYE; DRUKKERIJ SINT-ANTONIUS. RVE 1; AVDA 4.

[92] In 1923 overgenomen door Jozef Beke (Grafica, Woensdagblad). RVE 1, AVDA 1.

[93] RVE 1

[94] Overgenomen van zijn tante, weduwe Lacroix. Ook: 1827, E.J. TERLINCK EN ZOON; 1837, WEDUWE TERLINCK EN ZOON. VISART.

[95] Na 1882 geen drukkerij meer maar enkel schrijf-, teken- en kantoorbehoeften onder de benaming “Groot Boek”, tot op heden. Ook: H. TREMMERY-VAN BECELAERE; 1871: WEDUWE H. TREMMERY; 1874: WEDUWE H. TREMMERY EN ZOON . RVE 1, ROTSAERT 2.

[96] AVDA 4.

[97] RVE 1.

[98] Ook: A. VAN CAILLIE EN CIE; GEBROEDERES VAN CAILLIE. RVE 1.

[99] Vanaf 1932: WEDUWE VAN CAPPEL-MISSIAEN. RVE 1.

[100] Er is geen zekerheid dat hij inderdaad drukker was. RVE 1.

[101] VIAENE; RVSJ; ROTSAERT 2; RVE 1;BOETS. Honoré van den Berghe was de drukker-uitgever van ’t Jaer 30, waarvan Guido Gezelle de voornaamste medewerker was.

[102] AVDA 4.

[103] HUYGHEBAERT; VISART.

[104] RVE 1.

[105] RVE 1. Vanaf 1859: VROUW VAN HEE-WANTE Victoria. Jozef-Bernard Vanhee was de zoon van David Vanhee, drukker in Roeselare.

[106] YVDB.

[107] RVE 1; RVE 3.

[108] AVDA 6; RVE 1. Ook: A. VAN MULLEM-VAN HAELEMEERSCH. In 1928 opgevolgd door zijn schoonzoon Gevaert-Van Mullem.

[109] AVDA 10; RVE 1; AVDA 11. Voortzetting van de uitgever, drukker, boekhandelaar Jozef Van Praet (overl. 1792)

[110] Ook: 1910, ST-CATHERINE PRESS; 1921: ED. VERBEKE EN CIE.

[111] Ook, ongeveer 1900: VERBEKE-LOYS EN ZOON, 1905: VERBEKE-LOYS EN ZONEN, 1908: WEDUWE VERBEKE-LOYS EN KINDEREN. RVE 1; AVDA 4.

[112] Ook: 1849: B. FABRONIUS-DE MEYER EN CIE; 1850: VERTOMMEN EN B. FABRONIUS-DE MEYER. RAU.

[113] AVDA 4.

[114] Na 1930: geen drukkerij meer.

[115] RVE 1.

[116] SIMON 3; RVE 1.